Nadawanie Farby

Proces nakładania farby na matrycę - animacja Flash

Nabieranie farby na wałek

Żeby móc zacząć wałkować matrycę litograficzną, trzeba najpierw rozłożyć farbę na specjalnie do tego celu przeznaczonym stole (szybie, innym kamieniu) i 'nabrać' ową farbę na wałek. Po rozprowadzeniu cienkiej warstwy farby na kamieniu do wałkowania, należy wziąć odpowiedni wałek (skórzany do farby czarnej piórowej, gumowy o odpowiednim rozmiarze do farb kolorowych) i energicznymi ruchami rozwałkować farbę na kamieniu.

Animacja powyżej pokazuje jakie ruchy należy wykonywać. Ważna jest tu praca nadgarstka - po każdorazowym przewałkowaniu od siebie i spowrotem - trzeba obrócić wałek, żeby farba rozłożyła się na wałku równomiernie. Podczas rozwałkowywania - wałek i kamień z farba powinny zmatowieć (wałkowaniu towarzyszy też charakterystyczny odgłos; doświadczony litograf umie rozpoznać właśnie po tym odgłosie czy jest już wystarczająca ilość farby na wałku).

Wałkowanie kamienia

Kiedy na wałku jest już wystarczająca ilość farby, należy zwilżyć matrycę, na którą będzie nanoszona farba. Wilżenie jest niezbędne - właśnie dzięki temu, że niezarysowane partie kamienia przyjmują wodę, a zatłuszczone ją odpychają - litografia jest możliwa. Kiedy kamień przeschnie - farba przyklejać się będzie do całej powierzchni kamienia. W takiej sytuacji należy szybko zwilżyć kamień i energicznie odwałkować matrycę - farba z miejsc niezarysowanych powinna oderwać się od kamienia i przykleić na wałek.

Bardzo istotna jest również prędkość wałkowania. Wałkując szybko - zbieramy farbę (z kamienia o rozwałkowywania lub nadmiar farby z matrycy), wałkując powoli - oddajemy farbę na matrycę. Jednorazowy ruch wałka na matrycy powinien się zaczynać przy brzuchu wałkującego (wolny ruch od siebie) i powrócić do tej samej pozycji bez odrywania wałka (szybszy ruch do siebie). Pierwszy ruch oddaje farbę z wałka na kamień - drugi natomiast zbiera jej nadmiar.

Matrycę należy wałkować w różne strony, żeby cała powierzchnia rysunku przybrała równomiernie jednakową ilość farby. Niedowałkowania powodują niejednorodne zaczernienie powierzchni, co przekłada się na jakość druku (mogą powstać paski - ślady po wałku, które później trudno usunąć bez zmywania kamienia terpentyną).

Wałkowanie matrycy należy zakończyć szybkimi ruchami wałka - zbierze on wówczas nadmiar farby. Jeśli będzie jej na matrycy za dużo, może się pod dociskiem prasy rozszerzyć. Rysunek straci na jakości, powstanie większy kontrast, szarości zamienią się w czernie. Trzeba wówczas zmyć kamień wodą i terpentyną, następnie nawałkować ponownie.

Jeśli na matrycy jest za mało farby - odbitka będzie szara, niekontarstowa. W takim przypadku wystarczy dłużej i wolniej wałkować matrycę. Po pewnym czasie powinna przybrać odpowiednią ilość farby, żeby jakość odbitek była zadowalająca.